Zijn familiebedrijven duurzamer dan niet-familiebedrijven?
Over de economische, sociale en ecologische duurzaamheid van mkb-familiebedrijven
Waarom werken wij zo graag met familiebedrijven? Omdat we keer op keer zien dat duurzaamheid bij hen geen verplichting is, maar een vanzelfsprekend onderdeel van ondernemerschap. Familiebedrijven kijken verder dan alleen financieel rendement. Ze bouwen actief aan economische, ecologische én sociale waarde.
In de praktijk zien we ondernemers die hun producten circulair maken, kansen creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en investeren in biodiversiteit. Andere familiebedrijven zetten grote stappen in de energietransitie, bijvoorbeeld met zonnepanelen of een elektrisch wagenpark. Tegelijkertijd investeren ze in hun mensen en hun omgeving: ze zorgen goed voor hun personeel en zijn betrokken bij lokale verenigingen en initiatieven. Die combinatie van lange termijn denken en sterke regionale binding wordt ook in de wetenschap vaak genoemd als kenmerk van familiebedrijven[1].
Met ons lectoraatsonderzoek willen we deze kracht verder versterken. We richten ons op vragen die voor ondernemers direct relevant zijn: hoe veranker je duurzaamheid in je strategie? En hoe werk je daarin effectief samen met partners? Tegelijk zouden we onszelf ook een kritische vraag moeten stellen: zijn familiebedrijven écht duurzamer dan andere bedrijven, of laten wij ons te veel leiden door inspirerende voorbeelden die we in de praktijk tegenkomen?
Een recente wetenschappelijke studie geeft hierover interessante inzichten. Inés Herrero en haar collega’s onderzochten in 2024 de vraag: “Zijn familiebedrijven duurzamer? Over de economische, sociale en ecologische duurzaamheid van mkb-familiebedrijven” [2]
Onderzoek naar familiebedrijven en duurzaamheid
De onderzoekers richtten zich op 3.500 bedrijven in de Spaanse voedsel- en drankenindustrie, een sector die goed is voor ongeveer 20% van de maakindustrie. Uiteindelijk werden 363 bedrijven geïnterviewd, waarvan 282 familiebedrijven. Gemiddeld hadden deze bedrijven 19 medewerkers. In de meeste gevallen stond de tweede generatie aan het roer en was er één generatie actief binnen het bedrijf.
De interviews zoomden in op drie dimensies van duurzaamheid:
- economische duurzaamheid: groei in omzet, winst en marktaandeel
- ecologische duurzaamheid: energie- en grondstoffengebruik, recycling en afval
- sociale duurzaamheid: tevredenheid, motivatie, gezondheid en veiligheid van medewerkers
Toppers in sociale duurzaamheid
De resultaten laten een genuanceerd beeld zien. Op economisch en ecologisch vlak presteren familiebedrijven vergelijkbaar met niet-familiebedrijven. Maar op sociaal vlak maken ze duidelijk het verschil.
Familiebedrijven investeren aantoonbaar meer in hun mensen: hogere aandacht voor tevredenheid, motivatie, gezondheid en veiligheid. En opvallend genoeg doen ze dit zonder concessies te doen aan hun financiële prestaties. Volgens de onderzoekers hangt dit samen met de sterke focus op persoonlijke relaties binnen familiebedrijven. Juist in economisch uitdagende tijden proberen zij zowel het bedrijf als hun medewerkers te beschermen.
Generatieverschillen
Een interessant inzicht is dat de aandacht voor ecologische duurzaamheid toeneemt naarmate een familiebedrijf langer bestaat. Hoe meer generaties betrokken zijn geweest, hoe sterker de focus op duurzaamheid.
Echter, wanneer meerdere generaties tegelijkertijd actief zijn in het bedrijf, wordt dit effect minder sterk. Mogelijk remt de oudere generatie de duurzaamheidsambities van de jongere generatie. De onderzoekers geven hier geen sluitende verklaring voor, maar het kan bijvoorbeeld samenhangen met een meer behoudende of kostenbewuste mindset van de oudere generatie. Voor ondernemers betekent dit dat bewust omgaan met generatieverschillen cruciaal is, zeker als het gaat om duurzame keuzes.
Ons positieve beeld bevestigd?
De studie bevestigt deels wat wij in de praktijk al zien: familiebedrijven blinken uit in sociale duurzaamheid. Tegelijk is voorzichtigheid geboden. Deze studie richtte zich namelijk alleen op interne aspecten, zoals medewerkerswelzijn.
Sociale duurzaamheid gaat echter verder dan goed werkgeverschap. Ook de bijdrage aan de maatschappij telt mee, bijvoorbeeld via sponsoring, lokale betrokkenheid of steun aan goede doelen. Andere studies laten zien dat familiebedrijven ook op dit vlak bovengemiddeld presteren. Daar gaan we in een volgend blog nog wel verder op in.
Voor ons als onderzoekers is de vraag of familiebedrijven ‘beter’ zijn uiteindelijk minder relevant. Wat telt, is dat familiebedrijven een enorme rol spelen in onze economie en samenleving, zeker in onze regio. Ze creëren waarde op meerdere niveaus en maken zichtbaar impact. Daar blijven wij ons als lectoraat graag voor inzetten.
[1] Zie bijvoorbeeld: Combs, J.G., Jaskiewicz, P., Ravi, R., Walls, J. (2022) More bang for their buck: Why and when family firms better leverage corporate social responsibility. Journal of Management, 1- 31.
[2] Herrero, I., Lopez, C. & Ruiz-Benítez, R. (2024) So … are family firms more sustainable? On the economic, social and environmental sustainability of family SMEs. Business Strategy and the Environment, 33:4252–4270.